当前位置: 首页 >> 政策法规 >> 正文
شينجياڭ ۇيعۇر اۆتونوميالى رايوندىق 12 – كەزەكتى حالىق قۇرىلتايى تۇراقتى كوميتەتىنىڭ حابارلاندىرۋى(环境保护条例(哈文))
2017-08-22 13:21  

شينجياڭ ۇيعۇر اۆتونوميالى رايوندىق 12  كەزەكتى حالىق قۇرىلتايى تۇراقتى كوميتەتىنىڭ حابارلاندىرۋى 

 (35- ءنومىرلى)

 

   «شينجياڭ ۇيعۇر اۆتونوميالى رايونىنىڭ قورشاعان ورتانى قورعاۋ ەرەجەسى» شينجياڭ ۇيعۇر اۆتونوميالى رايوندىق 12  كەزەكتى حالىق قۇرىلتايى تۇراقتى كوميتەتىنىڭ جيىرما بەسىنشى ماجىلىسىندە 2016  جىلى 1  جەلتوقسان كۇنى وزگەرىس ەنگىزىلىپ ماقۇلداندى، قازىر جاريالاپ وتىرمىز. 2017  جىلى 1  قاڭتاردان باستاپ اتقارىلادى. 

  

                                   مۇنى ەرەكشە حابارلاندىرامىز

 

شينجياڭ ۇيعۇر اۆتونوميالى رايوندىق حالىق قۇرىلتايى تۇراقتى كوميتەتى 

                        2016  جىلى 1  جەلتوقسان             

 

 

 

 

 

 

 

 

شينجياڭ ۇيعۇر اۆتونوميالى رايونىنىڭ قورشاعان ورتانى قورعاۋ ەرەجەسى 

 

(شينجياڭ ۇيعۇر اۆتونوميالى رايوندىق 8 – كەزەكتى حالىق قۇرىلتايى تۇراقتى كوميتەتىنىڭ جيىرما ەكىنشى ماجىلىسىندە 1996 – جىلى 26 – شىلدە كۇنى ماقۇلداندى، شينجياڭ ۇيعۇر اۆتونوميالى رايوندىق 11 – كەزەكتى حالىق قۇرىلتايى  تۇراقتى  كوميتەتىنىڭ وتىز ەكىنشى ماجىلىسىندە 2011 – جىلى 1 – جەلتوقسان كۇنى ءبىرىنشى رەت وزگەرىس ەنگىزىلگەن، شينجياڭ ۇيعۇر اۆتونوميالى رايوندىق 12 – كەزەكتى حالىق قۇرىلتايى تۇراقتى كوميتەتىنىڭ جيىرما بەسىنشى ماجىلىسىندە 2016 – جىلى 1 – جەلتوقسان كۇنى ەكىنشى رەت وزگەرىس ەنگىزىلدى)

 

ءبىرىنشى تاراۋ  جالپى ەرەجە

    1- تارماق   بۇل ەرەجە قورشاعان ورتانى قورعاۋ جانە جاقسارتۋ، لاستانۋدان جانە باسقا دا الەۋمەتتىك زالالدان ساقتانۋ، ونى تىزگىندەۋ، جۇرتشىلىقتىڭ دەنساۋلىعىن قامتاماسىز ەتۋ، ەكولوگيالىق وركەنيەت قۇرىلىسىن ىلگەرىلەتۋ، ەكونوميكانىڭ، قوعامنىڭ باياندى دامۋىن جەبەۋ ءۇشىن، «جۇڭحۋا حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ قورشاعان ورتانى قورعاۋ زاڭىنا» جانە قاتىستى زاڭدارعا، زاڭ  ەرەجەلەرگە ساي، اۆتونوميالى رايونىمىزدىڭ ناقتى جاعدايىنا ۇشتاستىرىلىپ جاسالدى. 

   2  تارماق   بۇل ەرەجەدە ايتىلعان قورشاعان ورتا دەگەندە، اتموسفەرا، سۋ، توپىراق، كەن بايلىعى، ورمان  - توعاي، جايىلىم، شۇرات، جابايى ورگانيزمدەر، جاراتىلىستىق جۇرت، گۋمانيتارلىق جۇرت، جاراتىلىستىق قورىق، ايگىلى كورىكتى ءوڭىر، قالا جانە اۋىل  قىستاق سياقتى ادامزاتتىڭ تىرشىلىگى مەن دامۋىنا ىقپال جاسايتىن الۋان ءتۇرلى تابيعي جانە قولدان جاسالعان تابيعي فاكتورلاردىڭ تۇتاس تۇلعاسى مەڭزەلەدى. 

   3  تارماق  بۇل ەرەجە اۆتونوميالى رايونىمىزدىڭ اكىمشىلىك وڭىرىندە قورشاعان ورتانى قورعاۋ، سونداي  اق قاتىستى باقىلاۋ، باسقارۋ قيمىلىنا قولدانىلادى. 

    تارماق  قورشاعان ورتانى قورعاۋدا الدىمەن قورعاۋ، ساقتانۋدى نەگىز ەتۋ، جان  جاقتى وڭاۋ، بۇقارا قاتىناسۋ، ءبۇلدىرۋ جاۋاپكەرلىگىن ارقالاۋ پرينسيپىنەن جازباي، جاسىل، اينالىمدى، تومەن كومىرتەكتى دامۋدى ىلگەرىلەتىپ، ەكونوميكانىڭ، قوعامنىڭ دامۋىن قورشاعان ورتانى قورعاۋمەن ءوزارا سايكەستىرۋ كەرەك. 

  5  تارماق   اۆتونوميالى رايوننىڭ قورشاعان ورتانى قورعاۋ قىزمەتىنە باسشىلىق ەتۋ گرۋپپاسى بۇكىل رايونىمىزداعى جانە ءتۇيىندى وڭىرلەردەگى قورشاعان ورتانى قورعاۋ قىزمەتىن ورنالاستىرۋعا جاۋاپتى بولىپ، بۇكىل رايونىمىزداعى جانە ءتۇيىندى وڭىرلەردەگى جەرگىلىكتى ورىننىڭ، شينجياڭ ءوندىرىس قۇرىلىس بيڭتۋانىنىڭ (تومەندە قىسقارتىپ بيڭتۋان دەلىنەدى) جانە كاسىپورىننىڭ . ت. ب. قورشاعان ورتانى قورعاۋعا قاتىستى كەلەلى ىستەردى سايكەستىرەدى، قورشاعان ورتانى قورعاۋدى ىلگەرىلەتۋ جونىندەگى ءتۇيىندى قىزمەتتەردى ۇيىمداستىرادى. 

اۆتونوميالى رايون وڭىرلەردە، بيڭتۋان مەن جەرگىلىكتى ورىندا قورشاعان ورتانى قورعاۋ بىرلەسكەن ساقتانۋ، وڭاۋ، بىرلەسكەن مەڭگەرۋ، سايكەستىرۋ مەحانيزمىن قۇرادى. 

 تارماق   اۋدان دارەجەلىدەن جوعارى حالىق ۇكىمەتى ءوز اكىمشىلىك ءوڭىرىنىڭ قورشاعان ورتانى قورعاۋ قىزمەتىنە باسشىلىق ەتۋدى كۇشەيتىپ، دارەجەلەس قاتىستى اكىمشىلىك، فۋنكتسيالىق تاراۋلاردىڭ جانە تومەن دارەجەلى حالىق ۇكىمەتىنىڭ قورشاعان ورتانى قورعاۋ مىندەتى مەن نىساناسىن ورىنداۋ احۋالىن باقىلاۋى، ءارى قورشاعان ورتانى قورعاۋ نىساناسى مەن مىندەتىن ورىنداۋ احۋالىن دارەجەلەس قاتىستى اكىمشىلىك، فۋنكتسيالىق تاراۋلاردى جانە ونىڭ جاۋاپتىلارىن، تومەن دارەجەلى حالىق ۇكىمەتىن جانە ونىڭ جاۋاپتىلارىن باعالاۋ مازمۇنى ەتىپ، باقىلاۋ  تەكسەرۋ احۋالى مەن باعالاۋ ناتيجەسىن قوعامعا جاريالاۋى كەرەك. 

اۋدان دارەجەلىدەن جوعارى حالىق ۇكىمەتىنىڭ قورشاعان ورتانى قورعاۋعا جاۋاپتى تاراۋى ءوز اكىمشىلىك ءوڭىرىنىڭ قورشاعان ورتانى قورعاۋ قىزمەتىن ءبىرتۇتاس باقىلايدى، باسقارادى. 

اۋدان دارەجەلىدەن جوعارى حالىق ۇكىمەتىنىڭ دامۋ جانە رەفورما، ەكونوميكا جانە ينفورماتسيالاندىرۋ، وقۋ  اعارتۋ، عىلىم  تەحنيكا، قوعام حاۋىپسىزدىك، قازىنا، مەملەكەت جەر بايلىعى، تۇرعىن ءۇي جانە قالا ـ اۋىل قۇرىلىسى، قاتىناس  تاسىمال، سۋ يگىلىگى، ەگىن شارۋاشىلىعى، ورمان شارۋاشىلىعى، مال شارۋاشىلىعى، ساۋدا ىستەرى، ساپا باقىلاۋ، ءوندىرىس حاۋىپسىزدىگىن باقىلاۋ، ساياحات، كومىر، اۋارايى، يمپورت، ەكسپورت تاراۋلارىن تەكسەرۋ، كارەنتيندەۋ سياقتى تاراۋلارى قىزمەت بولىسىنە ساي ءوز ءوڭىرىنىڭ، ءوز كاسىپ سالاسىنىڭ ەكولوگيالىق قورشاعان ورتانى قورعاۋ، لاستانۋدان ساقتانۋ، ونى تىزگىندەۋ جانە باقىلاۋ، باسقارۋ قىزمەتىنە جاۋاپتى بولادى. 

 تارماق   بيڭتۋان اۆتونوميالى رايوندىق حالىق ۇكىمەتىنىڭ ءبىر تۇتاس باسشىلىعىندا قورشاعان ورتانى قورعاۋ زاڭىنداعى، زاڭ  ەرەجەلەرىندەگى جانە وسى ەرەجەدەگى بەلگىلەمەلەرگە ساي، ءوز باسقارۋ وڭىرىندەگى قورشاعان ورتانى قورعاۋ قىزمەتىنە جاۋاپتى بولادى؛ بيڭتۋان ءوزى تۇرعان اۋداننىڭ، قالانىڭ، رايوننىڭ اكىمشىلىك وڭىرىندەگى قورشاعان ورتانى قورعاۋ قىزمەتىندە وڭىرلەردى بىرگە وڭاۋ جانە بيڭتۋان مەن جەرگىلىكتى ورىن بىرگە وڭاۋ پرينسيپىنە بويسۇنۇپ، ءبىرتۇتاس جوبانى، ءبىرتۇتاس ساياساتتى، ءبىرتۇتاس ولشەمدى، ءبىرتۇتاس تالاپتى اتقارۋى، ءبىرتۇتاس ىلگەرىلەتۋى كەرەك. 

بيڭتۋاننىڭ قورشاعان ورتانى قورعاۋ قۇرىلىمى كاسىپتىك جاقتان اۆتونوميالى رايوندىق حالىق ۇكىمەتىنىڭ قورشاعان ورتانى قورعاۋدى باسقارۋ تاراۋىنىڭ جەتەكشىلىگىن جانە باقىلاۋىن قابىلدايدى، ءارى سايكەستى جاۋاپكەرلىكتى ارقالايدى؛ اۆتونوميالى رايونداعى ءار دارەجەلى حالىق ۇكىمەتىنىڭ اكىمشىلىك وڭىرىندەگى بيڭتۋاننىڭ كاسىپورىندارى مەن ءىس ورىندارى قورشاعان ورتانى قورعاۋ قىزمەتىندە جەرگىلىكتى حالىق ۇكىمەتىنىڭ قورشاعان ورتانى قورعاۋعا جاۋاپتى تاراۋىنىڭ باقىلاۋىن، باسقارۋىن قابىلداۋى كەرەك؛ بيڭتۋاننىڭ قاراستىلىق وڭىرىندەگى بيڭتۋان كاسىپورىندارىنا، ءىس ورىندارىنا جاتپايتىن ورىندار قوشاعان ورتانى قورعاۋ قىزمەتىندە سول جەردەگى  بيڭتۋان قورشاعان ورتانى قورعاۋ قۇرىلىمىنىڭ باقىلاۋىن، باسقارۋىن قابىلداۋى كەرەك. 

 تارماق   ءار دارەجەلى حالىق ۇكىمەتى ءوز اكىمشىلىك ءوڭىرىنىڭ قورشاعان ورتا ساپاسىنا جاۋاپتى بولىپ، قورشاعان ورتا ساپاسىن جاقسارتۋدى وزەك ەتىپ، قورشاعان ورتا نىسانالى جاۋاپكەرلىگى ءتۇزىمى مەن باعالاۋ ءتۇزىمىن اتقارادى، ءارى باعالاۋ ناتيجەسىن قوعامعا جاريالايدى؛ قورشاعان ورتانى قورعاۋدى باقىلاۋ، تەكسەرۋ جانە ەكولوگيالىق قورشاعان ورتانى ءبۇلدىرۋ جاۋاپكەرلىگىن سوڭىنا دەيىن قۋزاستىرۋ ءتۇزىمىن ورناتىپ ءارى كەمەلدەندىرىپ، جاراتىلىستىق بايلىق قورى جونىنەن مىندەتىنەن كەتكەندە قازىنالىق باقىلاۋ ءتۇزىمىن بىرتىندەپ اتقارادى. 

 ءار دارەجەلى حالىق ۇكىمەتى قورشاعان ورتانى قورعاۋ قىزمەت قاراجاتىن دارەجەلەس قازىنا جىلدىق مەجە ەسەبىنە ەنگىزىپ، لاستانۋدان ساقتانۋعا، ونى تىزگىندەۋگە، ەنەرگيا ۇنەمدەپ، لاس زاتتاردىڭ ىعىستىرىلۋىن ازايتۋعا جانە ەكولوگيانى قورعاۋعا ۇسىنىمدى مولايتۋى كەرەك. 

ءار دارەجەلى حالىق ۇكىمەتى قورشاعان ورتانى قورعاۋدا جانە جاقسارتۋدا ناتيجەسى كورنەكتى بولعان ورىندار مەن جەكەلەردى سيلايدى. 

 تارماق  ءار دارەجەلەلى حالىق ۇكىمەتى ەنەرگيا ۇنەمدەۋ، بايلىقتى اينالمالى پايدالانۋ، جاڭا ەنەرگيا اشۋ، لاستانۋدى وڭاۋ، ەكولوگيانى قالپىنا  كەلتىرۋ سياقتى سالالاردا شەشۋشى تەحنيكالاردان قامال الۋدى قولداپ، تازا ەنەرگيانى پايدالانۋعا شابىت بەرۋى، ەنەرگيا ۇنەمدەۋ ، قورشاعان ورتانى قورعاۋ كاسىبىن دامىتۋدى قولداۋى كەرەك. 

10  تارماق   اۋدان دارەجەلىدەن جوعارى حالىق ۇكىمەتىنىڭ قورشاعان ورتانى قورعاۋعا جاۋاپتى تاراۋى جانە قورشاعان ورتانى قورعاۋ، باقىلاۋ، باسقارۋ مىندەتى بار باسقا دا تاراۋلارى قورشاعان ورتا جونىندەگى ينفورماتسيالاردى بىرگە يگىلىكتەنۋ مەحانيزمىن ورناتىپ، قورشاعان ورتا ساپاسى، قورشاعان ورتانى باقىلاۋ، ولشەۋ، سونداي  اق قورشاعان ورتا اكىمشىلىك رۇقساتى، اكىمشىلىك جازا، لاس زاتتاردى ىعىستىىرۋ اقىسىن الۋ جانە پايدالانۋ احۋالى سياقتى ينفورماتسيالاردى زاڭ بويىنشا ءجاريا ۇستاپ، قورشاعان ورتا وقيعالارىنىڭ توسىن تۋىلۋى، ونى ىڭعايلاۋ سياقتى ينفورماتسيالاردى دەركەزىندە جاريالاۋى كەرەك. 

اۆتونوميالى رايوندىق حالىق ۇكىمەتىنىڭ قورشاعان ورتانى قورعاۋعا جاۋاپتى تاراۋى قورشاعان ورتا احۋالى جونىندەگى مازمۇندامالاردى ءار جىلى جاريالاۋى كەرەك. 

11 ـ تارماق   ءار جىلعى ماۋسىم ايى اۆتونوميالى رايوننىڭ قورشاعان ورتانى قورعاۋ ۇگىت، تاربيە ايى بولادى. 

ءار دارەجەلى حالىق ۇكىمەتى قورشاعان ورتانى قورعاۋ ۇگىتى مەن ونى جالپىلاستىرۋ قىزمەتىن كۇشەيتىپ، تومەن كومىرتەكتى، ۇنەمشىل بولۋ تۇرمىس ءتاسىلىن دارىپتەپ، بۇكىل قوعامنىڭ ەكولوگيالىق وركەنيەت ساناسىن  ءوسىرۋى؛ نەگىزگى ساتىداعى بۇقارالىق اۆتونوميا ۇيىمدارىنىڭ، قوعامدىق ۇيىمداردىڭ، قورشاعاعان ورتانى قورعاۋ ەرىكتىلەرىنىڭ قورشاعان ورتانى قورعاۋ زاڭدارىن، زاڭ  ەرەجەلەرىن جانە قورشاعان ورتانى قورعاۋ بىلىمدەرىن ۇگىتتەۋىنە شابىت بەرۋى كەرەك. 

وقۋ  اعارتۋ اكىمشىلىك تاراۋى قورشاعان ورتانى قورعاۋ بىلىمدەرىن ءتۇرلى مەكتەپتەردىڭ ءبىلىم بەرۋ مازمۇنىنا ەنگىزىپ، وقۋشىلاردىڭ قورشاعان ورتا جونىندەگى ساناسىن جەتىلدىرۋى كەرەك؛ ءار دارەجەلى ءبىلىم بەرۋ، باۋلۋ قۇرىلىمدارى قورشاعان ورتانى قورعاۋ بىلىمدەرىن وقىتۋ مازمۇنىنا ەنگىزىپ، باۋلۋ وبيەكتىلەرىنىڭ قورشاعان ورتانى قورعاۋ ساناسىن ءوسىرۋى كەرەك. 

گازەت  جۋرنال، راديو، تەلەۆيزيا، عالامتور سياقتى اقپارات دانەكەرلەرى يگىلىك سيپاتتى قورشاعان ورتانى قورعاۋ ۇگىت، تاربيەسىن ورىستەتىپ، قورشاعان ورتا زاڭىنا قايشى ارەكەتتەر جونىندە جۇرتشىلىق باقىلاۋىن جۇرگىزۋى كەرەك. 

12  تارماق   اۋدان دارەجەلىدەن جوعارى حالىق ۇكىمەتىنىڭ قورشاعان ورتانى قورعاۋعا جاۋاپتى تاراۋى جانە قورشاعان ورتانى قورعاۋ، باقىلاۋ، باسقارۋ مىندەتى بار باسقا دا تاراۋلارى بۇقارانىڭ قاتىناسۋ ءتارتىبىن ، بۇقارالىق باقىلاۋ ءتۇزىمىن كەمەلدەندىرىپ، ازاماتتاردىڭ، زاڭدىق يەنىڭ جانە باسقا دا ۇيىمنىڭ قورشاعان ورتانى قورعاۋعا جانە باقىلاۋعا قاتىناسۋىنا قولايىلىلىق جاراتۋى كەرەك. 

زاڭدا بەلگىلەنگەن شارتقا ۇيلەسەتىن قوعامدىق ۇيىمداردىڭ قورشاعان ورتانى لاستاعان، ەكولوگيانى بۇلدىرگەن، قوعامدىق الەۋمەتتىك مۇددەگە زالال جەتكىزگەن ارەكەتتەر جونىنەن زاڭ بويىنشا الەۋمەتتىك شاعىم ايتۋىنا شابىت بەرىلەدى جانە وعان قولداۋ كورسەتىلەدى. 

13  تارماق   اۋدان دارەجەلىدەن جوعارى حالىق ۇكىمەتىنىڭ قورشاعان ورتانى قورعاۋعا جاۋاپتى تاراۋى قورشاعان ورتا سەنىمدىلىگىن باعالاۋعا ۇيىمداستىرىپ، ونى دارەجەلەس حالىق ۇكىمەتىنىڭ سەنىمدىلىك جۇيەسىنە ەنگىزىپ، كاسىپورىندار مەن ءىس ورىندارىنىڭ جانە باسقا دا وندىرۋشىلەردىڭ، تيجاراتشىلاردىڭ قورشاعان ورتا زاڭىنا قايشى ينفورماتسيالارىن قوعامدىق سەنىمدىلىك ەستەلىگىنە جازىپ الۋى، ءارى زاڭعا قايشىلىق جاساعانداردىڭ ەسىمدىگىن قوعامعا جاريالاۋى كەرەك. 

14  تارماق   ءارقانداي ورىن مەن جەكە قورشاعان ورتانى قورعاۋعا جاۋاپتى تاراۋعا جانە قورشاعان ورتانى قورعاۋ، باقىلاۋ، باسقارۋ مىندەتى بار باسقا دا تاراۋلارعا قورشاعان ورتانى لاستاعان، بۇلدىرگەن ارەكەتتەر جونىنەن شاعىم ايتۋعا، اشكەرەلەۋگە ۇقىقتى؛ اداقتاۋ ارقىلى شاعىمنىڭ جانە اشكەرەلەۋدىڭ مازمۇنى شىن بولسا، اۋداندىق، قالالىق، رايوندىق حالىق ۇكىمەتى ونى سيلايدى. 

اۋدان دارەجەلىدەن جوعارى حالىق ۇكىمەتىنىڭ قورشاعان ورتانى قورعاۋعا جاۋاپتى تاراۋى جانە قورشاعان ورتانى قورعاۋ، باقىلاۋ، باسقارۋ مىندەتى بار باسقا دا تاراۋلارى تور ارقىلى اشكەرەلەۋ تەكشەسىن قۇرىپ، اشكەرەلەۋ تەلەفونىن، حابارلاسۋ مەكەنجايىن جاريالاۋى كەرەك. 

 

ەكىنشى تاراۋ   قورشاعان ورتانى باقىلاۋ، باسقارۋ

 

15  تارماق   اۋدان دارەجەلىدەن جوعارى حالىق ۇكىمەتى قورشاعان ورتانى قورعاۋ قىزمەتىن حالىق شارۋاشىلىعى مەن قوعامدىق دامۋ جوباسىنا ەنگىزدى. 

اۋدان دارەجەلىدەن جوعارى حالىق ۇكىمەتىنىڭ قورشاعان ورتانى قورعاۋعا جاۋاپتى تاراۋى قاتىستى تاراۋلارمەن بىرگە مەملەكەتتىڭ قورشاعان ورتانى قورعاۋ جوباسىنداعى تالاپقا ساي، ءوز اكىمشلىك ءوڭىرىنىڭ قورشاعان ورتانى قورعاۋ جوباسىن جاساپ، تەڭ دارەجەلى حالىق ۇكىمەتىنە بەكىتتىرگەننەن كەيىن جاريالاپ اتقارادى. 

قورشاعان ورتانى قورعاۋ جوباسى بەكىتىلگەننەن كەيىن الباتى وزگەرتۋگە بولمايدى؛ شىنىندا وزگەرتۋگە تۋرا كەلسە، بۇرىن بەكىتكەن ورگانعا بەكىتتىرۋ كەرەك. 

16  تارماق    اۆتونوميالى رايوندىق حالىق ۇكىمەتىنىڭ قورشاعان ورتانى قورعاۋعا جاۋاپتى تاراۋى ەكولوگيالىق قورشاعان ورتانىڭ قازىرگى كۇيىن تەكسەرۋ نەگىزىندە، ەكولوگيالىق يقۋات رايونىن ايىرىپ، ءتۇيىندى ەكولوگيالىق يقۋات رايونىن، ەكولوگيالىق قورشاعان ورتا سەزىمتال رايونىن جانە ءالسىز رايونىن بەلگىلەيدى، ءارى ەكولوگيانى قورعاۋ قىزىل سىزىعىن بەلگىلەپ، قاتاڭ قورعايدى. 

17  تارماق    قورشاعان ورتانى قورعاۋ جوباسى مەن ەكولوگيالىق يقۋات وڭىرىنە ايىرۋ تۇلعالىق يقۋات ءوڭىرىنىڭ جوباسىمەن، جەر پايدالانۋ تۇلعالىق جوباسىمەن جانە قالا  اۋىل جوباسىمەن. ت. ب. ءوزارا سايكەسۋى كەرەك. 

ءتۇرلى اشۋ جانە قۇرىلىس قيمىلى قورشاعان ورتانى قورعاۋ جوباسىنىڭ جانە ەكولوگيالىق يقۋات وڭىرگە ايىرۋ تالابىنا ۇيلەسۋى، ەكولوگيانى قورعاۋ قىزىل سىزىعى بەلگىلەمەسىنە قاتاڭ بويسۇنۋى كەرەك. 

18  تارماق   اۆتونوميالى رايوندىق حالىق ۇكىمەتىنىڭ قورشاعان ورتانى قورعاۋعا جاۋاپتى تاراۋى قورشاعان ورتانى قورعاۋ، باسقارۋ قاجەتىنە ساي، مەملەكەتتىڭ قورشاعان ورتا ساپا ولشەمىندە، لاس زات ىعىستىرۋ ولشەمىندە بەلگىلەنبەگەن نىساندار جونىندە اۆتونوميالى رايوننىڭ قورشاعان ورتا ساپا ولشەمىن، لاس زات ىعىستىرۋ ولشەمىن بەلگىلەسە بولادى؛ مەملەكەتتىڭ قورشاعان ورتا ساپا ولشەمىندە، لاس زات ىعىستىرۋ  ولشەمىندە بەلگىلەنگەن نىساندار جونىندە مەملەكەتتىڭ ولشەمىنەن دە قاتاڭ اۆتونوميالى رايوننىڭ قورشاعان ورتا ساپا ولشەمىن، لاس زات ىعىستىرۋ ولشەمىن بەلگىلەسە بولادى. 

اۆتونوميالى رايوننىڭ قورشاعان ورتا ساپا ولشەمى، لاس زات ىعىستىرۋ ولشەمى اۆتونوميالى رايوندىق حالىق ۇكىمەتىنە بەكىتتىرىلگەننەن كەيىن اتقارىلادى، ءارى مەملەكەتتىك كەڭەستىڭ قورشاعان ورتانى قورعاۋعا جاۋاپتى تاراۋىنا ەستەلىككە الدىرىلادى. 

19  تارماق   اۆتونوميالى رايوندىق حالىق ۇكىمەتى قورشاعان ورتانى قورعاۋعا جاۋاپتى تاراۋ مەن قورشاعان ورتانى قورعاۋ، باقىلاۋ، باسقارۋ مىندەتى بار باسقا دا تاراۋلاردى ۇيىمداستىرىپ ەكولوگيالىق قورشاعان ورتانى باقىلاۋ، ولشەۋ تورى جۇيەسىن كەمەلدەندىرىپ، باقىلاۋ، ولشەۋ ساندىق مالىمەتىنەن بىرگە يگىلىكتەنۋ مەحانيزمىن قۇرۋى كەرەك. 

اۆتونوميالى رايوندىق حالىق ۇكىمەتىنىڭ قورشاعان ورتانى قورعاۋعا جاۋاپتى تاراۋى قورشاعان ورتانى باقىلاۋدى، ولشەۋدى باسقارۋ جۇمىسىن كۇشەيتەدى، وعان قاراستى قورشاعان ورتانى باقىلاۋ، ولشەۋ قۇرىلىمى مەملەكەتتىڭ ولشەمى مەن تەحنيكالىق نورمالارعا نەگىزدەلىپ، قورشاعان ورتا ساپاسىن باقىلاۋ، ولشەۋ، لاستاۋ قاينارىن باقىلاۋ سيپاتىندىق ولشەۋ، لاس زاتتاردى اۆتوماتتى باقىلاۋ، مەڭگەرۋ جابدىعىمەن باقىلاۋ، ولشەۋ جانە قورشاعان ورتانى لاستايتىن توسىن وقيعالارعا شۇعىل توتەپ بەرۋ جۇمىسىن باقىلاۋ، ولشەۋ قيمىلىن ورىستەتۋى؛ باقىلاۋ، ولشەۋ ساندىق مالىمەتىن لاس زات قاينارىن جاپپاي تەكسەرۋ، لاس زات ىعىستىرۋ ءوتىنىشىن تەكسەرىپ بەكىتۋ، قورشاعان ورتا ساناعى، لاس زاتتاردى ىعىستىرۋ اقىسىن جيناۋ، قورشاعان ورتا جونىنەن زاڭ اتقارۋ نىسانالى جاۋاپكەرلىك ءتۇزىمىن باعالاۋ سياقتى قورشاعان ورتانى قورعاۋدىڭ، باقىلاۋدىڭ، باسقارۋدىڭ نەگىزى ەتۋى كەرەك. 

20  تارماق   قالا  اۋىل قۇرىلىسى جوباسىن، جەر پايدالانۋ جوباسىن، سونداي  اق ءوڭىر، الاپ قۇرىلىسى سياقتى قاتىستى اشىپ، پايدالانۋ جوباسىن جاساعاندا، قورشاعان ورتاعا جاسايتىن ىقپالدى زاڭ بويىنشا باعالاۋ، ءارى سول جوبانى بەكىتەتىن ورگانعا قورشاعان ورتاعا جاسياتىن ىقپال جونىندەگى قاتىستى ماقالالار مەن تۇسىنىكتى تاپسىرۋى كەرەك. قورشاعان ورتاعا جاسايتىن ىقپال زاڭ بويىنشا باعالانباعان اشىپ، پايدالانۋ جوباسىن اتقارۋعا بولمايدى. 

ونەركاسىپ، ەگىن شارۋاشىلىعى، مال شارۋاشىلىعى، ورمان شارۋاشىلىعى، سۋ يگىلىگى، قاتىناس، ساياحات، قالا قۇرىلىسى، باقشا رايونىن وركەندەتۋ، ەنەرگيا، تابيعي بايلىقتى اشۋ سياقتى قاتىستى ارناۋلى جوبالاردى جاساعاندا، قورشاعان ورتاعا جاسايتىن ىقپالدى زاڭ بويىنشا باعالاۋ، ءارى سول ارناۋلى جوبانى بەكىتەتىن ورگانعا قورشاعان ورتاعا جاسايتىن ىقپالدى باعالاۋ مالىمەتىن تاپسىرۋ كەرەك؛ تەكسەرىپ بەكىتەتىن ورگان ارناۋلى جوبانى بەكىتكەندە، قورشاعان ورتانى قورعاۋعا جاۋاپتى تاراۋ بەرگەن جازباشا تەكسەرۋ پىكىرى مەن قورشاعان ورتاعا جاسايتىن ىقپال جونىندەگى مالىمەت قورىتىندىسىن شەشىم جاساۋدىڭ ماڭىزدى نەگىزى ەتۋى كەرەك. 

21  تارماق   قورشاعان ورتاعا ىقپالى بار قۇرىلىس نىساندارىنىڭ قورشاعان ورتاعا جاسايتىن ىقپالىن زاڭ بويىنشا باعالاۋ كەرەك. قۇرىلىس سالعىزاتىن ورىن قۇرىلىس باستاۋدان ىلگەرى بەكىتۋ ۇقىعى بار قورشاعان ورتانى قورعاۋعا جاۋاپتى تاراۋعا قۇرىلىس نىسانىنىڭ قورشاعان ورتاعا جاسايتىن ىقپالىن باعالاۋ مالىمەتىن، مالىمەت كەستەسىن بەكىتتىرۋى كەرەك. \

قورشاعان ورتاعا جاسايتىن ىقپالى زاڭ بويىنشا باعالانباعان قۇرىلىس نىساندارىن سالۋعا بولمايدى. 

22  تارماق   قۇرىلىس سالعىزاتىن ورىن سۋ يگىلىگى، قاتىناس، ەلەكتر كۇشى، حيميا ونەركاسىبى، مەتاللۋرگيا، جەڭىل ونەركاسىپ، يادرو مەن رادياتسيا جانە كەن بايلىعىن اشۋ سياقتى قۇرىلىس اينالىمى ۇزاق، ەكولوگيالىق ورتاعا جاسايتىن ىقپالى زور قۇرىلىس نىساندارىنىڭ، سونداي  اق قورشاعان ورتاعا جاسايتىن ىقپالدى باعالاۋ بەكىتپە قۇجاتىندا قورشاعان ورتانى باقىلاۋ، باسقارۋ تالاپ ەتىلگەن قۇرىلىس نىساندارىنىڭ قورشاعان ورتاسىن زاڭ بويىنشا باقىلاۋدى، باسقارۋدى وزدەرى اتقارۋى نەمەسە سايكەستى تەحنيكالىق شارتتى ازىرلەگەن قۇرىلىمعا مىندەتتەۋى كەرەك. 

23  تارماق   وبلىستىق، قالالىق (ايماقتىق)، اۋداندىق، قالالىق، رايوندىق حالىق ۇكىمەتى (اكىمشىلىك مەكەمەسى) اكىمشىلىك ءوڭىر اتتاپ قورشاعان ورتاسى لاستانۋدان جانە ەكولوگيالىق بۇلىنۋدەن ساقتانۋ، ونى وڭاۋ ءتۇيىندى وڭىرلەردە، الاپتاردا بىرىككەن ساقتانۋ، وڭاۋ، سايكەستىرۋ مەحانيزمىن قۇرادى. وڭىرلەردەگى، الاپتارداعى ءار دارەجەلى حالىق ۇكىمەتى، ءارقايسى تاراۋلار اراسىنداعى سايكەستىرۋدى، سايكەسۋدى، بەلگىلى مەرزىمدە اقىلداسۋدى، بىرلەسىپ زاڭ اتقارۋدى، بىرلەسىپ شۇعىل توتەپ بەرۋدى كۇشەيتۋى كەرەك. 

24  تارماق   اۋدان دارەجەلىدەن جوعارى حالىق ۇكىمەتىنىڭ قورشاعان ورتانى قورعاۋعا جاۋاپتى تاراۋى جانە ول مىندەتتەگەن قورشاعان ورتانى باقىلاۋ قۇرىلىمى مەن قورشاعان ورتانى قورعاۋ، باقىلاۋ، باسقارۋ مىندەتى بار باسقا دا تاراۋى ۇستىندە تەكسەرىپ ولشەۋ، الىستان باقىلاپ، ولشەۋ، ينفىرا قىزىل ساۋلەمەن كەسكىنگە الۋ، سونداي  اق لاستانۋ قاينارىن اۆتوماتتى باقىلاۋ، مەڭگەرۋ ساندىق مالىمەتىن تەكسەرىپ كورۋ، قاتىستى ماتەريالداردى كوبەيتىپ باسۋ سياقتى تاسىلدەردى قولدانىپ، اتموسفەرا، سۋ، توپىراق، شۋىل، قاتتى كۇيدەگى جاراقسىز زات، راديواكتيۆ سياقتى قورشاعان ورتانى ناق مايداندا تەكسەرسە بولادى. 

تەكسەرىلەتىن ورىن مەن جەكە تەكسەرۋگە سايكەسۋى، ونان باس تارتپاۋى، وعان كەدەرگىلىك جاساماۋى نەمەسە شىندىقتى جاسىرماۋى كەرەك. 

25  تارماق   اۋدان دارەجەلىدەن جوعارى حالىق ۇكىمەتى ءار جىلى ماۋسىمنىڭ 30  كۇنىنەن ىلگەرى دارەجەلەس حالىق قۇرىلتايىنا نەمەسە حالىق قۇرىلتايىنىڭ تۇراقتى كوميتەتىنە الدىنداعى جىلعى قورشاعان ورتا  احۋالى مەن قورشاعان ورتانى قورعاۋ نىساناسىنىڭ ورىندالۋ احۋالىنان مالىمەت بەرۋى كەرەك. 

قورشاعان ورتا جونىندە تۋىلعان ۇلىعاۋسار وقيعالاردى دارەجەلەس حالىق قۇرىلتايىنىڭ تۇراقتى كوميتەتىنە دەركەزىندە مالىمدەپ، باقىلاۋدى زاڭ بويىنشا قابىلداۋى كەرەك. 

 

ءۇشىنشى تاراۋ  قورشاعان ورتانى قورعاۋ جانە جاقسارتۋ \

 

26  تارماق   ءار دارەجەلى حالىق ۇكىمەتى شارالار قولدانىپ، ەنەرگيا قۇرىلىمىن رەتتەپ، مەشەۋ ءوندىرىس قۋاتىن قاتاردان قالدىرىپ، كومىردى تازارتىپ، ونىمدىلىگىن جوعارىلاتىپ پايدالانۋدى كۇشەيتىپ، كومىر جاعاتىن ەلەكتر ستانسيالارىنىڭ لاس زاتتاردى ىعىستىرۋىن ەرەكشە تومەندەتىپ جانە ەنەرگيا ۇنەمدەۋگە وزگەرتىپ، لاستاۋى تومەن، لاستامايتىن تازا ەنەرگيانى اشىپ پايدالانۋعا شابىت بەرۋى كەرەك. 

اۋدان دارەجەلىدەن جوعارى حالىق ۇكىمەتى قورشاعان ورتا ساپاسىنىڭ قاجەتىنە ساي، لاستاۋى كۇشتى جانار زاتتاردى پايدالانۋعا تيىم سالاتىن وڭىرلەردى ايىرادى جانە جاريالايدى. تيىم سالىنعان وڭىرلەردە ە وڭدەلمەگەن كومىر، ۇنتاق كومىر، ءتۇرلى جانعىش جاراقسىز زات سياقتى لاستاۋى كۇشتى جانار زاتتاردى ساتۋعا، جاعۋعا تيىم سالىنادى؛ لاستاۋى كۇشتى جانار زاتتاردى جاعاتىن قۇرىلعىلاردى تىڭنان سالۋعا، كەڭەيتىپ سالۋعا تيىم سالىنادى، قۇرىلىس سالىنعان بولسا، بەلگىلەنگەن شەكتى مەرزىمدە تازا ەنەرگيانى پايدالانۋعا وزگەرتۋ كەرەك. 

اۆتونوميالى رايوننىڭ اكىمشىلىك وڭىرىندە ىعىسىترۋى جوعارى، لاستاۋى كۇشتى، ەنەرگيا قۇزاۋى جوعارى نىسانداردى ەنگىزۋ قاتاڭ تىزگىندەلەدى، مەملەكەت پەن اۆتونوميالى رايوننىڭ قورشاعان ورتانى قورعاۋ ولشەمىنە ۇيلەسپەيتىن نىسانداردى سالۋعا تيىم سالىنادى. 

27  تارماق  اۋدان دارەجەلىدەن جوعارى حالىق ۇكىمەتىنىڭ قورشاعان ورتانى قورعاۋعا جاۋاپتى تاراۋى اۋارايىن باسقارۋ قۇرىلىمى سياقتى قاتىستى تاراۋلارمەن بىرگە اۋانىڭ اۋىر لاستانۋىن باقىلاۋ، ولشەۋ ساقتاندىرۋ جۇيەسىن ورناتۋى كەرەك. ادام دەنساۋلىعىنا جانە حاۋىپسىزدىككە قاتەر توندىرەتىن شۇعىل جاعداي تۋىلعاندا نەمەسە تۋىلۋى مۇمكىن بولعاندا، اۋانى اۋىر لاستاۋ ساقتاندىرۋ دارەجەسىنە ساي دەركەزىندە ساقتاندىرىپ، جۇرتشىلىقتى دەنساۋلىق ساقتاۋ، قورعانۋ قىزمەتىن تىڭعىلىقتى ىستەۋگە باستاۋ كەرەك. 

28  تارماق  اۋدان دارەجەلىدەن جوعارى حالىق ۇكىمەتى ءوز اكىمشلىك ءوڭىرىنىڭ اتموسفەرا قورشاعان ورتا ساپاسى مەن موتورلى اۆتوكولىكتەردى لاس زات ىعىستىرۋ احۋالىنا ساي، لاس زاتتاردى كوپ ىعىستىراتىن اۆتوكولىكتەردىڭ جۇرگىزۋگە شەك قوياتىن وڭىرلەردى جانە ۋاقىتتى بەلگىلەيدى، ءارى ونى قوعامعا جاريالايدى. 

ەنەرگيا ۇنەمدەپ، قورشاعان ورتانى قورعايتىن موتورلى اۆتوكولىكتەر مەن جاڭا ەنەرگيالى موتورلى اۆتوكولىكتەردى جانە وعان سايكەستىرىلگەن قۇرىلعىلاردى دامىتۋعا، تازا ەنەرگيانى جالپىلاستىرىپ پايدالانۋعا شابىت بەرىلەدى. 

29  تارماق  ءار دارەجەلى حالىق ۇكىمەتى اۋىز سۋ قاينارىن قورعاۋدى ماڭداي الدى ورىنعا قويىپ، ءتۇيىندى سۋ الاپتاردا، وڭىرلەردە، جاعاعا جاقىن سۋ ايدىندارىندا سۋدىڭ لاستانۋىنان ساقتانۋدى، ونى وڭاۋدى جانە كولدەردىڭ ەكولوگيالىق قورشاعان ورتاسىن قورعاۋدى كۇشەيتىپ، سۋ تاپشى رايونداردا، سۋدىڭ لاستانۋى ورەسكەل وڭىرلەر مەن نازىك وڭىرلەردە سۋ كوپ جۇمسالاتىن، لاستاۋى اۋىر كاسىپ سالالارىن دامىتۋدى قاتاڭ تىزگىندەپ، سۋ قورشاعان ورتاسىنىڭ ساپاسىن جاقسارتۋ كەرەك. 

30  تارماق  ءارقانداي ورىن مەن جەكەنىڭ سۋ قاينارىن قورعاۋ وڭىرىنەن، اۋىز سۋ قاينارىن قورعاۋ وڭىرىنەن جانە وزەن، كول، سۋ قويماسى اينالاسىنان اۋىر حيميا ونەركاسىپ، اۋىر مەتال سياقتى ونەركاسىپتىك لاستاۋ نىساندارىن سالۋىنا بولمايدى؛ سالىنعان ونەركاسىپتىك لاستاۋ نىساندارىن سول جەردەگى حالىق ۇكىمەتى شەكتى مەرزىمدە ۇيىمدى تۇردە كوشىرۋى كەرەك. 

31  تارماق  مەملەكەتتىڭ كاسىپ ساياساتىنا ۇيلەسپەيتىن، سۋ قورشاعان ورتاسىن اۋىر لاستايتىن ءوندىرىس نىساندارى تۇگەلدەي كۇشىنەن قالدىرىلادى. 

بولات  تەمىر، توقىماشىلىقتا گۇل باسۋ ــ بوياۋ، قاعاز جاساۋ، مۇناي  مۇناي حيميا، حيميا ونەركاسىپ، بىلعارى جاساۋ سياقتى سۋدى كوپ سارىپ ەتەتىن كاسىپورىنداردىڭ جاراقسىز سۋلاردى ىشكەرىلەي ءبىرجاقتى ەتىپ قايتا پايدالانۋىنا شابىت بەرىلەدى. 

32 ـ تارماق   ءار دارەجەلى حالىق ۇكىمەتى توپىراقتىڭ لاستانۋ احۋالىن تەكسەرىپ، توپىراقتىڭ قورشاعان ورتا ساپاسىن دارەجەگە ءبولىپ، توپىراقتىڭ قورشاعان ورتاسى الدىمەن قورعالاتىن ءوڭىرىن بەلگىلەپ، وڭىرلەردىڭ توپىراق قورشاعان ورتا ساپاسىن جاقسارتۋى كەرەك. توپىراقتى لاستاعان جاۋاپكەر تۇلعا تابىلماسا نەمەسە انىق بولماسا، تۇرعان جەردەگى اۋدان دارەجەلى حالىق ۇكىمەتى وڭاۋعا جانە قالپىنا كەلتىرۋگە جاۋاپتى بولادى. 

ونەركاسىپ جانە تۇرمىستىق قوقىستاردى ىڭعايلاۋعا پايدالانىلاتىن جەردى قورا  جاي، وقۋ  اعارتۋ، دەنساۋلىق ساقتاۋ سياقتىلارعا وزگەرتىپ پايدالانۋدا، توپىراق جانە جەر استى سۋى لاستانعان بولسا، قاتىستى بەلگىلەمەگە ساي قالپىنا كەلتىرىپ، باقىلاۋ  ولشەۋ نەمەسە باعالاۋ ارقىلى وڭاۋ نىسانىنا جەتكەندە پايدالانۋعا بەرۋ كەرەك.  

قۇم، قايراڭ، سورتاڭ جەر، ساز سياقتىلارعا زاڭعا قايشىلىق جاساپ ۋلى، زالالدى زاتتاردى ىعىستىرۋعا، توگۋگە تيىم سالىنادى. 

33  تارماق   ءار دارەجەلى حالىق ۇكىمەتى اۋىل شارۋاشىلىق لاستاۋ قاينارىن باقىلاۋ  ولشەۋدى، ساقتاندىرۋدى كۇشەيتىپ، اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ قورشاعان ورتاسىن قورعاۋداعى جاڭا تەحنيكالاردى قولدانۋدى  جەبەپ، شالشىق گازى، داقىل ساباعى قاتىرما وتىنى سياقتى تازا ەنەرگيانى جالپىلاستىرىپ، بيولوگيالىق ساقتانۋ، تىزگىندەۋ، زالالسىزداندىرىپ ساقتانۋ، تىزگىندەۋ شارالارىن اتقارىپ، حيميالىق تىڭايتقىشتاردى، ەگىس دارىلەرىن لايىقتى پايدالانىپ، ەكولوگيالىق اۋىل شارۋاشىلىعىن وركەندەتىپ، اۋىل شارۋاشىلىق جاراقسىز تاستاندى زاتتاردى عىلمي ىڭعايلاپ، ەگىس اتىزدارىنداعى جاراقسىز، كونە سۋلياۋ جارعاقتاردى دەركەزىندە قايتا جيناپ الىپ پايدالانىپ، ەگىس اتىزدارىنىڭ لاستانۋىنان ساقتانۋ كەرەك. 

34  تارماق   اۋدان، اۋىل دارەجەلى حالىق ۇكىمەتى شوعىرلى جانە بىتىراندى وڭاۋدى ۇشتاستىرۋ ءتاسىلىن قولدانىپ، اۋىل  قىستاقتىڭ قورشاعان ورتاسىن جان  جاقتى وڭاۋدى ىلگەرىلەتىپ، اۋىل  قىستاقتارداعى تۇرمىستىق لاس سۋلاردى ءبىرجاقتى ەتۋ، تۇرمىستىق قوقىستاردى ىڭعايلاۋ سياقتى نەگىزدىك قۇرىلعى قۇرىلىسىن كۇشەيتىپ، اۋىل  قىستاقتڭءوندىرىس، تۇرمىس قورشاعان ورتاسىن قورعاۋ جانە جاقسارتۋ كەرەك. 

35  تارماق   مال، قۇس باعىمشىلىق الاڭى، باعىمشىلىق شاعىن ءوڭىرى باعىمشىلىق كولەمى مەن لاستانۋدان ساقتانۋدىڭ، ونى وڭاۋدىڭ قاجەتىنە ساي، مال قيىن، قۇس ساڭعىرىعىن، لاس سۋدى ساقتاۋعا جانە مال، قۇس ولەكسەسىن ءبىرجاقتى ەتۋگە. ت. ب. جان جاقتى پايدالانىلاتىن جانە زالالسىزداندىرىپ ءبىرجاقتى ەتەتىن قۇرىلعىلاردى سالۋ؛ عىلمي باعۋ ءتاسىلى جانە جاراقسىز، تاستاندى زاتتاردى ءبىرجاقتى ەتۋ تەحنولوگياسى سياقتى ءونىمدى شارالاردى قولدانىپ، قورشاعان ورتانىڭ لاستانۋىنان ساقتانۋ كەرەك. 

اۋىز سۋ قاينارىندىق قورىقتى، اتاقتى كورىنىس رايونى، تابيعي قورىقتىڭ وزەكتى ءوڭىرى جانە قالپىنا كەلتىرىلەتىن وڭىر، قالا  قالاشىقتارداعى تۇرعىندار رايونى، مادەنيەت، وقۋ  اعارتۋ، عىلمي زەرتتەۋ رايونى سياقتى ادام شوعىرلى وڭىرلەردەن، سونداي  -اق زاڭداردا، زاڭ  ەرەجەلەردە باعىمشىلىققا تيىم سالىنادى دەپ بەلگىلەنگەن باسقا دا وڭىرلەردەن مال، قۇس باعىمشىلىق الاڭىن، باعىمشىلىق شاعىن رايونىن قۇرۋعا تيىم سالىنادى. 

36  تارماق    قالالىق حالىق ۇكىمەتتەرى قالا لاس سۋى، تۇرمىستىق قوقىس سياقتى قالا  قالاشىق لاس زاتتارىن شوعىرلى ءبىرجاقتى ەتۋ قۇرىلعىلارى مەن تۇلعالاندىرىلعان قۇبىر تورابى قۇرىلىسىن كۇشەيتىپ، قالالاردىڭ قورشاعان ورتاسىن جان  جاقتىلى وڭاۋدا ولشەم بەلگىلەپ باعالاۋ كەرەك. 

قالا رايونىنان لاستاۋى اۋىر وت ەلەكتر، حيميا ونەركاسىپ، ءتۇستى مەتاللۋرگيا، قاعاز جاساۋ، بولات  تەمىر، قۇرىلىس ماتەريالى سياقتى ونەركاسىپ نىساندارىن سالۋعا بولمايدى؛ سالىنعان بولسا بىرتىندەپ كوشىرۋ كەرەك. 

37  تارماق   ءار دارەجەلى حالىق ۇكىمەتى تۇرمىستىق قوقىستى تۇرگە ءبولىپ ىڭعايلاۋ، قايتا جيناپ پايدالانۋ جانە زالالسىزداندىرىپ شوعىرلى ءبىرجاقتى ەتۋ جۇمىسىنا ۇيىمداستىرىپ، جاراقسىز، كونە تاۋارلاردى قايتا جيناپ پايدالانۋ، ورتەپ توك تاراتۋ، بيولوگيالىق ءبىرجاقتى ەتۋ سياقتى بايلىققا اينالدىرىپ پايدالانۋ ءتاسىلىن جالپىلاستىرىپ، ءوز ءوڭىرىنىڭ تۇرمىستىق قوقسىن تۇرگە ايىرىپ ىڭعايلاۋمەن ءوزارا ۇيلەسەتىن قوقىس توگۋ جانە جيىپ تاسىمالداۋ ۇلگىسىن ورناتۋى كەرەك. 

ازاماتتار، زاڭدىق يە جانە باسقا دا ۇيىم قورشاعان ورتانى قورعاۋ زاڭىنا، زاڭ  ەرەجەلەرىنە بويسۇنىپ، بەلگىلەمەگە ساي، تۇرمىستىق قوقىستى تۇرگە ءبولىپ توگىپ، كۇندەلىك تۇرمىستاعى جاراقسىز، تاستاندى زاتتاردىڭ ورتاعا تۋدىراتىن زالالىن ازايتۋى كەرەك. 

38  تارماق   وبلىستىق، قالالىق (ايماقتىق)، اۋداندىق، قالالىق، رايوندىق حالىق ۇكىمەتى (اكىمشىلىك مەكەمەسى) قورشاعان ورتانى توركوزدەندىرىپ باقىلاۋ، باسقارۋ ءتۇزىمىن اتقارۋى كەرەك. 

اۋىلدىق، قالاشىق حالىق ۇكىمەتى جانە ءمالى ءىس باسقارماسى ءبىر دارەجە جوعارى قورشاعان ورتانى قورعاۋعا جاۋاپتى تاراۋدىڭ جانە قورشاعان ورتانى قورعاۋ، باقىلاۋ، باسقارۋ مىندەتى بار باسقا دا تاراۋلاردىڭ جەتەكشىلىگىندە قالا  قالاشىقتار توركوزدەندىرىپ باسقارۋدى نەگىز ەتىپ، قاراستى وڭىردەگى الەۋمەتتىڭ اۋماقتاردىڭ ساۋدا، ءوندىرىس، تۇرمىس قيملى بارىسىندا تۋىلعان اتموسفەرا، سۋ، شۋىل، قاتتى كۇيدەگى جاراقسىز زات سياقتىلاردىڭ لاستاۋىنان ساقتانۋ، ونى وڭاۋ قىزمەتىن جان  جاقتى    سايكەستىرۋ جانە باقىلاۋ كەرەك؛ ءوندىرىس، تيجارات قيمىلى بارىسىندا تۋىلعان باسقا دا قورشاعان ورتانىڭ لاستانۋ ماسەلەسى بايقالسا، قورشاعان ورتانى قورعاۋعا جاۋاپتى تاراۋعا دەركەزىندە مالىمدەۋ كەرەك. 

الدىنعى تارماقشادا بەلگىلەنگەن قورشاعان ورتانىڭ لاستانۋى سالدارىنان تۋىلعان داۋ  شارلاردى داۋلى ادامدار اۋىلدىق، قالاشىق حالىق ۇكىمەتىنە نەمەسە ءمالى ءىس باسقارماسىنا جاراستىرۋدى ءوتىنىش ەتسە بولادى. 

39  تارماق   ءتۇرلى ونەركاسىپ باقشا رايوندارىن اشۋ قۇرىلىسىندا باقشا رايونىنىڭ تۇلعالىق جوباسىن جاساپ، باقشا رايونىنىڭ ورنىن، كەڭىستىك ورنالاسۋىن عىلمي تۇردە ۇيلەسىمدى بەلگىلەپ، بايلىقتىڭ جايعاسۋىن جاقسارتىپ، ونەركاسىپ كاسىپورىندارىن شوعىرلاندىرىپ دامىتىپ، تازا ءوندىرىستى اتقارىپ، بايلىقتىڭ جوعارى ونىمدىلىكپەن پايدالانىلۋىن جانە اينالمالى جۇمسالۋىن جۇزەگە اسىرۋ كەرەك. 

ونەركاسىپ باقشا رايوندارى لاس سۋدى ءبىرجاقتى ەتۋ، قاتتى كۇيدەگى جاراقسىز زاتتاردى جيناپ الىپ تاسىمالداپ ىڭعايلاۋ سياقتى لاس زاتتاردى شوعىرلى ءبىرجاقتى ەتۋ تۇلعالاندىرىلعان قۇرىلعىلارىن تەڭ قادامدا جوبالاۋ، سالۋ كەرەك؛ باقشا رايونى ىشىندە ونەركاسىپ جاراقسىز سۋىن الدىن الا ءبىرجاقتى ەتۋ ارقىلى شوعىرلى ءبىرجاقتى ەتۋ تالابىنا جەتكىزگەن سوڭ، لاس زاتتاردى شوعىرلى ءبىرجاقتى ەتۋ قۇرىلعىلارىنا جىبەرۋ كەرەك؛ لاس زاتتاردى اتموسفەراعا ىعىستىراتىن ونەركاسىپ كاسىپورىندارى بەلگىلەمەگە ساي اتموسفەرانىڭ لاستانۋىن ءبىرجاقتى ەتەتىن تۇلعالاندىرىلعان قۇرىلعىلاردى سالىپ، اتموسفەرانى لاستايتىن زاتتاردىڭ ىعىستىرىلۋىن مەملەكەتتىڭ نەمەسە اۆتونوميالى رايوننىڭ لاس زاتتاردى ىعىسىترۋ ولشەمىنە جەتكىزۋگە شىنايى كەپىلدىك ەتۋ كەرەك. 

40  تارماق  اۆتونوميالى رايون مەملەكەتتىڭ قاتىستى بەلگىلەمەسىنە ساي، ەكولوگيانى قورعاۋ تولەم ءتۇزىمىن ورناتىپ، ەكولوگياعا زالال جەتكىزۋشى تولەم تولەۋ، يگىلىكتەنۋشى اقى بەرۋ، قورعاۋشى ۇيلەسىمدى تولەم الۋ سىندى اينالمالى مەحانيزمدى كەمەلدەندىرۋ كەرەك. 

41  تارماق   ءار دارەجەلى حالىق ۇكىمەتى ورگانيزمدەردىڭ الۋان تۇرلىلىگىن قورعاۋ نەگىزدىك قۇرىلىسىن كۇشەيتىپ، ماڭىزدى ەكولوگيالىق جۇيەنى، ورگانيزم تۇرلەرىن جانە تۇقىم قۋالاۋ بايلىعىن ءونىمدى قورعاپ، ورگانيزمدەردىڭ الۋان تۇرلىلىگىن جانە تەحنيكادان پايدالانىپ زەرتتەپ اشۋدى، جالپىلاستىرۋدى جەبەپ، ورگانيزمدەر بايلىعىن عىلمي، ۇيلەسىمدى، ءتارتىپتى پايدالانۋ كەرەك. 

 

ءتورتىنشى تاراۋ  لاستانۋدان جانە باسقا دا الەۋمەتتىك زالالدان ساقتانۋ، ونى وڭاۋ 

 

42  تارماق   اۆتونوميالى رايوندىق حالىق ۇكىمەتىنىڭ قورشاعان ورتانى قورعاۋعا جاۋاپتى تاراۋى قاتىستى تاراۋلارمەن بىرگە مەملەكەت تۇسىرگەن ءتۇيىندى لاس زاتتاردى ىعىستىرۋ جالپى مولشەرىن تىزگىندەۋ كورسەتكىشى مەن وڭىرلەردىڭ قورشاعان ورتا ساپاسىن جاقسارتۋ تالابىنا ساي، اۆتونوميالى رايوننىڭ ءتۇيىندى لاس زاتتاردى ىعىستىرۋ جالپى مولشەرىن تىزگىدەۋ كورسەتكىشى مەن قورشاعان ورتا ساپا نىساناسىن جەكە  جەكە تياناقتاندىرىپ، اۆتونوميالى رايوندىق حالىق ۇكىمەتىنە بەكىتتىرگەننەن كەيىن دارەجەگە ءبولىپ اتقارۋعا ءتۇسىرۋ كەرەك. 

اۋدان دارەجەلىدەن جوعارى حالىق ۇكىمەتىنىڭ قورشاعان ورتانى قورعاۋعا جاۋاپتى تاراۋى ءوز اكىمشىلىك وڭىرىندە ءتۇيىندى لاس زاتتاردىڭ ىعىستىرىلۋ جالپى مولشەرىن تىزگىندەۋ كورسەتكىشىنەن اسىرىپ جىبەرگەن، باستى لاس زاتتاردىڭ ىعىستىرىلۋىن ازايتۋ كورسەتكىشىن ورىنداماعان ورىنداردىڭ ەسىمدىگىن بەلگىلى مەرزىمدە جاريالاۋ كەرەك. 

43  تارماق  لاس زاتتاردى ىعىستىراتىن كاسىپورىندار، ءىس ورىندارى جانە باسقا دا وندىرۋشىلەر مەن تيجاراتشىلار لاس زات ىعىستىرۋ رۇقسات كۋالىگىن زاڭ بويىنشا الۋى، ءارى مەملەكەتتىڭ قاتىستى بەلگىلەمەسىنە ساي، لاس زات ىعىستىرۋ اقىسىن تاپسىرۋى كەرەك. قالالارداعى لاس سۋدى شوعىرلى ءبىرجاقتى ەتەتىن قۇرىلعىلارعا ىعىستىرىلاتىن لاس سۋلارعا بەلگىلەمەلەرگە ساي زاڭ بويىنشا لاس سۋ ءبىرجاقتى ەتۋ اقىسىن تاپىسراتىن بولسا، لاس سۋ ىعىستىرۋ اقىسىن قايتا الۋعا بولمايدى. 

لاس زات ىعىستىرۋ مەملەكەت نەمەسە اۆتونوميالى رايون بەلگىلەگەن لاس زات ىعىستىرۋ ولشەمى مەن ءتۇيىندى لاس زات جالپى مولشەرىن تىزگىندەۋ كورسەتكىشىنە ۇيلەسۋى كەرەك. 

44  تارماق   كاسىپورىندار مەن ءىس ورىندارى قورشاعان ورتانى قورعاۋ قىزمەتىنىڭ مىناداي قىزمەت جاۋاپكەرلىگىن وتەۋى كەرەك: 

(1) قورشاعان ورتانى قورعاۋ جاۋاپكەرلىگى ءتۇزىمىن جاساپ، ءارى تياناقتاندىرىپ، ورىننىڭ جاۋاپتى ادامى مەن قاتىستى ادامداردىڭ قورشاعان ورتانى قورعاۋ جاۋاپكەرلىگىن ايقىنداۋ؛ 

(2) قورشاعان ورتانى قورعاۋ ىشكى قىزمەت قۇرىلىمىن قۇرۋ نەمەسە قورشاعان ورتانى قورعاۋ قىزمەتكەرلەرىن تۇراقتاندىرۋ؛ 

(3) قورشاعان ورتانى قورعاۋ جونىندەگى ىشكى باسقارۋ ءتۇزىمىن، لاستانۋدان ساقتانۋ، ونى وڭاۋ قۇرىلعىلارىن ىسكە قوسۋ ءتارتىبىن بەلگىلەۋ، كەمەلدەندىرۋ؛ 

(4) ءوندىرىس بۋىندارىنىڭ قورشاعان ورتانى قورعاۋ زاڭىنا، زاڭ  ەرەجەلەرىنە جانە تەحنيكالىق ولشەمنىڭ تالابىنا ۇيلەسۋىنە كەپىلدىك ەتۋ، لاستانۋدان ساقتانۋ، ونى وڭاۋ قۇرىلعىلارىنىڭ قالىپتى اينالىسىن قامتاماسىزداندىرۋ؛ 

(5) قورشاعان ورتانى قورعاۋ قىزمەتى ارحيۆىن ورناتۋ؛ 

(6) قورشاعان ورتا توسىن وقيعالارىنان جانە قورشاعان ورتا حاۋىپ  قاتەرىنەن ساقتانۋ مەحانيزمىن ورناتىپ، كەمەلدەندىرىپ، قورشاعان ورتا حاۋىپسىزدىگىنىڭ كومەسكى قاتەرىن دەركەزىندە الاستاۋ؛ 

(7) قورشاعان ورتانى قورعاۋ قىزمەتىنىڭ وتەۋگە ءتيىستى باسقا دا قىزمەت جاۋاپكەرلىگى. 

باسقا دا وندىرۋشىلەر، تيجاراتشىلار قاتىستى ادامداردىڭ قورشاعان ورتانى قورعاۋ جاۋاپكەرلىگىن ايقىنداۋى، ءارى قورشاعان ورتانى قورعاۋ زاڭىنا، زاڭ  ەرەجەلەرىنە جانە تەحنيكالىق ولشەمدەگى تالاپقا ساي، ءوندىرۋ، تيجارات ەتۋ قيمىلىمەن شۇعىلدانۋى كەرەك. 

45  تارماق   مەملەكەتتىڭ جانە اۆتونوميالى رايوننىڭ لاس زاتتاردى ىعىستىراتىن ءتۇيىندى ورىندارى لاس زاتتاردىڭ ىعىستىرىلۋىن اۆتوماتتى باقىلاۋ  مەڭگەرۋ جابدىعىن ورناتىپ، ونى قورشاعان ورتانى قورعاۋعا جاۋاپتى تاراۋدىڭ باقىلاۋ  مەڭگەرۋ جابدىعىمەن جالعاۋى، ءارى اۆتوماتتى باقىلاۋ  مەڭگەرۋ جابدىعىنىڭ قالىپتى جۇمىسىنا كەپىلدىك ەتۋى كەرەك. لاس زاتتاردىڭ ىعىستىرىلۋىن اۆتوماتتى باقىلاۋ  مەڭگەرۋ العاشقى باقىلاۋ  ولشەۋ ەستەلىگىن جانە قالىپتى جۇمىسىن قورعاۋ ەستەلىگىن ساقتاۋ مەرزىم شەگى ءۇش جىلدان كەم بولسا بولمايدى. قورشاعان ورتانى قورعاۋعا جاۋاپتى تاراۋدىڭ ماقۇلداۋىنسىز لاس زاتتاردى ىعىستىرۋدى اۆتوماتتى باقىلاۋ ـ مەڭگەرۋ جابدىعىن ءوز بەتىمەن بۇزۋعا، بوس قويۋعا، وزگەرتۋگە نەمەسە بۇلدىرۋگە بولمايدى. 

46  تارماق   لاس زاتتاردى ءتۇيىندى ىعىستىراتىن ورىندار سول باستى لاس زاتتاردىڭ اتىن، ىعىستىرۋ ءتاسىلىن، ىعىستىرۋ قويۋلىعىن جانە مولشەرىن، ولشەمنەن اسىرىپ ىعىستىرۋ احۋالىن، سونداي  اق لاستانۋدان ساقتانۋ، ونى وڭاۋ قۇرىلعىلار قۇرىلىسى مەن ونىڭ اينالىم احۋالىن زاڭ بويىنشا قوعامعا قاز قالپىندا ءجاريا ۇستاپ، قوعامنىڭ باقىلاۋىن قابىلداۋى كەرەك. 

لاس زات ىعىستىراتىن ورىنداردىڭ قورشاعان ورتاعا قاتىستى باسقا دا ينفورماتسيالاردى جاريا ۇستاۋىنا شابىت بەرىلەدى. 

47  تارماق   كەن بايلىعىن بارلايتىن، اشاتىن ورىندار كەن بايلىعىن بارلاۋ، اشۋ ءوندىرىسىنىڭ قالدىق كەنى، كومىرتاسى، كومىر كۇلى، مەتال قورىتۋداعى قوقىس، سونداي  اق كۇكىرتسىزدەندىرۋ، ازوتسىزداندىرۋ، شاڭ  توزاڭ تازارتۋ سياقتى وندىرىستەگى قاتتى كۇيدەگى جاراقسىز زاتتاردى ۇيگەن ورىنداردى وڭاپ، ونىڭ شاشىلۋىنان، زايا بولۋىنان، اعىلۋىنان ساقتانۋ ت. ب. قۇرىلعىلارىن جاقسارتۋ كەرەك؛ قورشاعان ورتا لاستانعان بولسا، ءونىمدى شارالار قولدانىپ ەكولوگيانى قالپىنا كەلتىرۋ كەرەك. 

كەن اشقاندا پايدالانعان ۋلى، زالالدى زاتتاردان قالىپتاسقان ۋلى، زالالدى جاراقسىز، تاستاندى زاتتاردى زالالسىزداندىرىپ ءبىرجاقتى ەتۋ نەمەسە ىڭعايلاۋ كەرەك؛ زالال جەتكىزۋى ۇزاق بولسا، ماڭگىلىك ساقتانۋ، قۇرعانىپ بىرجاقتى ەتۋ كەرەك. 

48  تارماق   ەلەكتر ماگنيت رادياتسيا قۇرىلىس نىسانى نەمەسە ەلەكترماگنيت رادياتسيا جابدىعى مەن توڭىرەگىندەگى قۇرىلىستار  اراسىنداعى  قورعانۋ قاشىقتىعى جانە ەلەكترماگنيت رادياتسيا كۇشەمەلىلىگى مەملەكەت بەلگلەگەن ولشەم مەن قورشاعان ورتاعا جاسايتىن ىقپالدى باعالاۋ قۇجاتىن بەكىتكەندەگى نەمەسە ەستەلىككە الىنعانداعى تالاپقا ۇيلەسۋى كەرەك. 

راديواكتيۆتىك قاتتى كۇيدەگى جاراقسىز زاتتاردى شىعاراتىن ورىندار مەملەكەتتىڭ بەلگىلەمەسىنە ساي، وزدەرى شىعارعان راديواكتيۆتىك قاتتى كۇيدەگى جاراقسىز زاتتاردى ءبىرجاقتى ەتكەننەن كەيىن، راديواكتيۆتىك قاتتى كۇيدەگى جاراقسىز زاتتارى ىڭعايلايتىن ورىننىڭ ىڭعايلاۋىنا تاپسىرۋ كەرەك. 

49  تارماق   قالالارداعى تۇرعىندار رايونى، شيپاحانا سياقتى وڭىرلەردە شۋىل شىعاراتىن قۇرىلىس جۇمىسىن تۇندە جۇرگىزۋگە بولمايدى؛ قاتەردەن اراشالاۋ، شۇعىل جوندەۋ جۇمىسى سياقتى ەرەكشە قاجەتكە نەمەسە ءوندىرىس تەحنولوگياسىنىڭ تالابىنا بولا جۇمىستى جالعاستىرۋعا تۋرا كەلسە، تۇرعان جەردەگى اۋداندىق، قالالىق، رايوندىق حالىق ۇكىمەتىنىڭ قورشاعان ورتانى قورعاۋعا جاۋاپتى تاراۋىنا بەكىتتىرۋ، ءارى قۇرىلىس جۇمىسىندا شىعاتىن شۋىلدىڭ ىقپال كولەمىن حابارلاۋ كەرەك. 

تولىق ورتاعا، جوعارى مەكتەپكە ەمتيقان تاپسىرۋ مەزگىلىندە تۇرعىندار رايونىنىڭ جانە ەمتيحان الۋ ءتۇيىنىنىڭ اينالاسىندا شۋىل شىعاراتىن نەمەسە شۋىل شىعارۋ مۇمكىندىگى بار قيمىلدارمەن اينالسۋعا بولمايدى. 

50  تارماق  قۇرىلىس نىساندارىنىڭ قورشاعان ورتانى قورعاۋ قۇرىلعىلارى تۇلعالىق قۇرىلىسپەن ءبىر ۋاقىتتا جوبالانۋى، ءبىر ۋاقىتتا سالىنۋى، ءبىر ۋاقىتتا پايدالانىلۋى ىسكە قوسىلۋى كەرەك. 

قۇرىلىس سالعىزاتىن ورىن قۇرىلىس نىساندارىن وزگەرتىپ سالعاندا، كەڭەيتىپ سالعاندا، قۇرىلىس نىساندارىمەن قاتىستى بۇرىنعى لاستاۋ قاينارىن ءبىر ۋاقىتتا وڭاۋ كەرەك. 

51  تارماق   اۆتونوميالى رايوندىق حالىق ۇكىمەتىنىڭ قورشاعان ورتانى قورعاۋعا جاۋاپتى تاراۋى مىناداي جايتتەردىڭ ءبىرى بار وڭىرلەردە ءتۇيىندى لاس زاتتاردى ىعىستىرۋ جالپى مولشەرى تىڭنان ارتقان قۇرىلىس نىساندارىنىڭ قورشاعان ورتاعا جاسايتىن ىقپالىن باعالاۋ قۇجاتىن ۋاقىتشا بەكىتپەۋ كەرەك: 

(1) قورشاعان ورتانى لاستايتىن ۇلىعاۋسار وقيعا تۋدىرسا جانە ەكولوگيانى بۇلدىرسە؛ 

(2) باستى لاس زاتتاردى ىعىستىرۋ جالپى مولشەرى تىزگىندەۋ كورسەتكىشىنەن اسىپ كەتسە نەمەسە جىلدىق باستى لاس زاتتاردى ىعىستىرۋدى ازايتۋ كورسەتكىشىن ورىنداي الماسا؛ 

(3) توپىراقتىڭ قورشاعان ورتا ساپاسى قۇلدىراسا نەمەسە الدىمەن قورعالاتىن ەگىستىك جەرلەردىڭ كولەمى تارايسا؛ 

(4) مەملەكەت قۇرىلىس نىساندارىنىڭ قورشاعان ورتاعا جاسايتىن ىقپالىن باعالاۋ قۇجاتىن بەكىتۋ ۋاقىتشا توقتاتىلادى دەپ بەلگىلەگەن باسقا دا جايتتەر. 

52  تارماق   اۋدان دارەجەلىدەن جوعارى حالىق ۇكىمەتى جانە ونىڭ قورشاعان ورتانى قورعاۋعا جاۋاپتى تاراۋى توسىن تۋىلعان قورشاعان ورتا وقيعاسىنا شۇعىل توتەپ بەرۋ جوباسىن جاساۋى ءارى ونى قوعامعا اشىق ۇستاۋى كەرەك. قورشاعان ورتانىڭ ساپاسىن ورەسكەل ناشارلاتۋ، ازاماتتاردىڭ ءومىرى مەن مال  مۇلىك حاۋىپسىزدىگىنە قاتەر ءتوندىرۋ سياقتى توسىن وقيعالار تۋىلسا نەمەسە تۋىلۋى مۇمكىن بولسا، قورشاعان ورتانى قورعاۋعا جاۋاپتى تاراۋ شۇعىل توتەپ بەرۋ جوباسىن دەرەۋ اتقارۋ، دەركەزىندە ىڭعايلاۋ ءارى دارەجەلەس حالىق ۇكىمەتىنە جانە ءبىر دارەجە جوعارى حالىق ۇكىمەتىنىڭ قورشاعان ورتانى قورعاۋعا جاۋاپتى تاراۋىنا مالىمدەۋ كەرەك. 

53  تارماق   كاسىپورىندار مەن ءىس ورىندارى توسىن تۋىلعان قورشاعان ورتا وقيعالارىنا شۇعىل توتەپ بەرۋ جوباسىن زاڭ بويىنشا جاساپ، قورشاعان ورتانى قورعاۋعا جاۋاپتى تاراۋعا جانە باسقا دا قاتىستى تاراۋلارعا ەستەلىككە الدىرۋى، ءارى بەلگىلى مەرزىمدە جاتتىعۋ جۇرگىزۋى كەرەك. قورشاعان ورتا توسىن وقيعاسى تۋىلسا، شۇعىل توتەپ بەرۋ جوباسىن دەرەۋ ىسكە قوسىپ، شۇعىل توتەپ بەرۋ شارالارىن قولدانىپ، قاتەرگە ۇشىراۋ مۇمكىندىگى بار ورىندارعا جانە تۇرعىندارعا دەركەزىندە حابارلاۋ، ءارى تۇرعان جەرىندەگى اۋدان دارەجەلى حالىق ۇكىمەتىنە جانە ونىڭ قورشاعان ورتانى قورعاۋ، ءوندىرىس حاۋىپسىزدىگىن باقىلاۋ سياقتى تاراۋلارىنا مالىمدەۋ كەرەك. 

54  تارماق    اۆتونوميالى رايون لاس زات ىعىستىرۋ ۇقىعىن اقىلى پايدالانۋ جانە ساۋدالاۋ ءتۇزىمىن ورناتىپ جانە كەمەلدەندىرىپ، لاس زات ىعىستىرۋ ۇقىعىنا اقىلى قول جەتكىزەدى جانە ونى اقىلى وتكەرمەلەۋدى اتقارادى. 

لاس زات ىعىستىراتىن كاسىپورىندار، ءىس ورىندار جانە باسقا دا وندىرىسشىلەر، تيجاراتشىلار بەلگىلەمە بويىنشا لاس زات ىعىستىرۋ ۇقىعىن اقىلى وتكەرمەلەسە بولادى. 

55  تارماق   قامسىزداندىرۋ كاسىپورىندارىنىڭ قورشاعان ورتانى لاستاۋ جاۋاپكەرلىگىن قامسىزداندىرۋىنا شابىت بەرىلەدى؛ اۋىر مەتال، مۇناي  حيميا ونەركاسىبى، قاتەرلى حيميالىق بۇيىمداردى تاسىمالداۋ سياقتى حاۋىپ  قاتەرى كۇشتى ورتادا ىستەيتىن كاسىپورىندار مەن باسقا دا وندىرىسشىلەردىڭ، تيجاراتشىلاردىڭ قورشاعان ورتانى لاستاۋ جاۋاپكەرلىگى قامسىزداندىرۋىنا قاتىناسۋىنا شابىت بەرىلەدى. 

 

بەسىنشى تاراۋ   زاڭدىق جاۋاپكەرلىك

 

56  تارماق  وسى ەرەجەنىڭ 30  تارماعىنداعى بەلگىلەمەگە قايشىلىق جاساپ، سۋ قاينارىن قورعاۋ وڭىرىنەن، اۋىز سۋ قاينارىن قورعاۋ وڭىرىنەن جانە وزەن، كول، سۋ قويماسى اينالاسىنان ونەركاسىپتىك لاستاۋ نىساندارىن سالسا، اۋدان دارەجەلىدەن جوعارى حالىق ۇكىمەتىنىڭ قورشاعان ورتانى قورعاۋعا جاۋاپتى تاراۋى زاڭعا قايشى ارەكەتتى توقتاتۋعا بۇيىرادى، 100 مىڭ يۋاننان جوعارى، 500 مىڭ يۋاننان تومەن ايىپ سالادى، ءارى بەكىتۋ ۇقىعى بار حالىق ۇكىمەتىنە بەكىتتىرۋ ارقىلى بۇزۋعا نەمەسە جابۋعا بۇيىرىلادى. 

57  تارماق  وسى ەرەجەنىڭ 32  تارماعىنىڭ ءۇشىنشى تارماقشاسىنداعى بەلگىلەمەگە قايشىلىق جاساپ، قۇم، قايراڭ، سورتاڭ جەر، ساز سياقتىلارعا زاڭعا قايشىلىق جاساپ لاس زاتتاردى ىعىستىرسا، ۋلى، زالالدى زاتتاردى توكسە، اۋدان دارەجەلىدەن جوعارى حالىق ۇكىمەتىنىڭ قورشاعان ورتانى قورعاۋعا جاۋاپتى تاراۋى تۇزەتۋگە بۇيىرادى، 100 مىڭ يۋاننان جوعارى، 500 مىڭ يۋاننان تومەن ايىپ سالادى. 

58  تارماق  وسى ەرەجەنىڭ 35  تارماعىنىڭ ەكىنشى تارماقشاسىنداعى بەلگىلەمەگە قايشىلىق جاساپ، اتاقتى كورىنىس رايونى، تابيعي قورىقتىڭ وزەكتى وڭىرى جانە قالپىنا كەلتىرىلەتىن وڭىر، قالا  قالاشىقتارداعى تۇرعىندار رايونى، مادەنيەت، وقۋ  اعارتۋ، عىلمي زەرتتەۋ رايونى سياقتى ادامدار شوعىرلى وڭىرلەردەن، سونداي  اق زاڭدا، زاڭ  ەرەجەلەردە باعىمشىلىققا تيىم سالىنادى دەپ بەلگىلەنگەن باسقا دا وڭىرلەردەن مال، قۇس باعىمشىلىق الاڭىن، باعىمشىلىق شاعىن رايونىن قۇرسا، اۋدان دارەجەلىدەن جوعارى حالىق ۇكىمەتنىڭ قورشاعان ورتانى قورعاۋعا جاۋاپتى تاراۋى زاڭعا قايشى ارەكەتتى توقتاتۋعا بۇيىرادى؛ زاڭعا قايشى ارەكەتتى توقتاتۋدان باس تارتسا، 30 مىڭ يۋاننان جوعارى، 100 مىڭ يۋاننان تومەن ايىپ سالادى، ءارى اۋدان دارەجەلىدەن جوعارى حالىق ۇكىمەتىنە مالىمدەپ، بۇزۋعا نەمەسە جابۋعا بۇيىرادى. اۋىز سۋ قاينارىندىق قورىقتان مال، قۇس باعىمشىلىق الاڭىن، باعىمشىلىق شاعىن رايونىن قۇرسا، اۋدان دارەجەلىدەن جوعارى جەرگىلىكتى حالىق ۇكىمەتىنىڭ قورشاعان ورتانى باسقارۋ تاراۋى زاڭعا قايشى ارەكەتتى توقتاتۋعا بۇيىرادى، 100 مىڭ يۋاننان جوعارى، 500 مىڭ يۋاننان تومەن ايىپ سالادى، بەكىتۋ ۇقىعى بار حالىق ۇكىمەتىنە بەكىتتىرۋ ارقىلى بۇزۋعا نەمەسە جابۋعا بۇيىرادى. 

59  تارماق  كاسىپورىندار، ءىس ورىندارى جانە باسقا دا وندىرىسشىلەر، تيجاراتشىلار وسى ەرەجەگە قايشىلىق جاساپ، لاس زات ىعىسىترۋ ولشەمىن مەملەكەت، اۆتونوميالى رايون بەلگىلەگەن ولشەمنەن اسىرسا نەمەسە ءتۇيىندى لاس زات ىعىستىرۋ جالپى مولشەرىن مەڭگەرۋ كورسەتكىشىنەن اسىرىپ لاس زات ىعىستىرسا، سونداي  اق زاڭعا قايشىلىق جاساپ باسقا دا لاس زاتتاردى ىعىستىرسا، اۋدان دارەجەلىدەن جوعارى حالىق ۇكىمەتىنىڭ قورشاعان ورتانى قورعاۋعا جاۋاپتى تاراۋى ولاردى ءوندىرىستى، لاس زات ىعىستىرۋدى شەكتەۋ نەمەسە ءوندىرىستى توقتاتىپ رەتتەۋ سياقتى شارالار قولدانۋعا بۇيىرسا بولادى؛ كۇناسى اۋىر بولسا، بەكىتۋ ۇقىعى بار حالىق ۇكىمەتى تيجاراتتى توقتاتۋعا، جابۋعا بۇيىرادى. 

60  تارماق كاسىپورىندار، ءىس ورىندار جانە باسقا دا وندىرىسشىلەر، تيجاراتشىلار وسى ەرەجەنىڭ 45  تارماعىنداعى بەلگىلەمەگە قايشىلىق جاساپ، لاس زات ىعىستىرۋدى اۆتوماتتى مەڭگەرەتىن جابدىقتاردى بەكىتتىرمەي تۇرىپ ءوز بەتىمەن بۇزسا، بوس قويسا، وزگەرتسە نەمەسە بۇلدىرسە، اۋدان دارەجەلىدەن جوعارى حالىق ۇكىمەتىنىڭ قورشاعان ورتانى قورعاۋعا جاۋاپتى تاراۋى تۇزەتۋگە بۇيىرادى، 50 مىڭ يۋاننان جوعارى، 200 مىڭ يۋاننان تومەن ايىپ سالادى. 

61  تارماق  لاس زاتتى ءتۇيىندى ىعىستىراتىن ورىندار وسى ەرەجەنىڭ 46  تارماعىنىڭ ءبىرىنشى تارماقشاسىنداعى بەلگىلەمەگە قايشىلىق جاساپ، قورشاعان ورتا جونىندەگى ينفورماتسيالاردى جاريا ۇستاماسا نەمەسە قاز قالپىندا جاريا ۇستاماسا، اۋدان دارەجەلىدەن جوعارى حالىق ۇكىمەتىنىڭ قورشاعان ورتانى قورعاۋعا جاۋاپتى تاراۋى جاريا ۇستاۋعا بۇيىرادى، 10 مىڭ يۋاننان جوعارى، 100 مىڭ يۋاننان تومەن ايىپ سالادى، ءارى حابارلاندىرۋ شىعارادى. 

62  تارماق   وسى ەرەجەنىڭ 49  تارماعىنداعى بەلگىلەمەگە قايشىلىق جاساپ، قالا تۇرعىندار رايونى، شيپاحانا سياقتى وڭىرلەردە تۇندە شۋىل شىعاراتىن قۇرىلىس جۇمىسىن جۇرگىزسە نەمەسە ورتا مەكتەپكە، جوعارى مەكتەپكە ەمتيقان تاپسىرۋ مەزگىلىندە تۇرعىندار رايونىنىڭ جانە ەمتيقان الۋ ءتۇيىنىنىڭ اينالاسىندا شۋىل شىعاراتىن قيمىلىمەن شۇعىلدانسا، اۋدان دارەجەلىدەن جوعارى حالىق ۇكىمەتىنىڭ قورشاعان ورتاعا جاۋاپتى تاراۋى تۇزەتۋگە بۇيىرادى، 50 مىڭ يۋاننان جوعارى، 200 مىڭ يۋاننان تومەن ايىپ سالادى. 

63  تارماق   وسى ەرەجەدەگى بەلگىلەمەلەرگە قايشىلىق جاساپ، مىناداي زاڭعا قايشى ارەكەتتەردىڭ ءبىرى بولسا، اقشالاي ايىپ سالىنادى  ۇشىرايدى، زاڭعا قايشى ارەكەتتى توقتاتۋعا نەمەسە وزگەرتۋگە بۇيىرىلادى، زاڭعا قايشى ارەكەتتى توقتاتۋدان نەمەسە وزگەرتۋدەن باس تارتسا، زاڭ بويىنشا ءبىرجاقتى ەتۋ ۇيعارىمىن شىعارعان اكىمشىلىك ورگان زاڭعا قايشى ارەكەتتى توقتاتۋعا نەمەسە وزگەرتۋگە بۇيىرعان كۇننىڭ ەرتەسىنەن باستاپ بۇرىنعى ايىپ سوماسى بويىنشا، كۇنىنە قاراي ۇزدىكسىز جازالاسا بولادى: 

(1) كاسىپورىندار مەن ءىس ورىندارى جانە باسقا دا وندىرىسشىلەر، تيجاراتشىلار مەملەكەت، اۆتونوميالى رايون بەلگىلەگەن لاس زات ىعسىترۋ ولشەمىنەن اسىرسا نەمەسە ءتۇيىندى لاس زات ىعىستىرۋ جالپى مولشەرىن مەڭگەرۋ كورسەتكىشىنەن اسىرىپ زاڭعا قايشى لاس زات ىعىستىرسا، سونداي اق باسقا دا زاڭعا قايشىلىق جاساپ لاس زات ىعىستىرسا؛ 

(2) كاسىپورىندار مەن ءىس ورىندارى جانە باسقا دا وندىرىسشىلەر، تيجاراتشىلار لاس زات ىعىستىرۋدى اۆتوماتتى باقىلاۋ، مەڭگەرۋ جابدىقتارىن بەكىتتىرمەي تۇرىپ ءوز بەتىمەن بۇزسا، بوس قويسا، وزگەرتسە نەمەسە بۇلدىرسە؛ 

(3) ءتۇيىندى لاس زات ىعىستىراتىن ورىندار قورشاعان ورتا جونىندەگى ينفورماتسيالاردى جاريا ۇستاماسا نەمەسە قاز قالپىندا جاريا ۇستاماسا؛ 

(4) قالالارداعى تۇرعىندار رايونى، شيپاحانا سياقتى وڭىرلەردە تۇندە شۋىل شىعاراتىن قۇرىلىس جۇمىسىن جۇرگىزسە نەمەسە ورتا مەكتەپكە، جوعارى مەكتەپكە ەمتيحان تاپىسىرۋ مەزگىلىندە تۇرعىندار رايونىنىڭ جانە ەمتيقان الۋ ءتۇيىنىنىڭ اينالاسىندا شۋىل شىعاراتىن قيمىلدارمەن شۇعىلدانسا؛ 

(5) زاڭداردا، زاڭ  ەرەجەلەردە بەلگىلەنگەن باسقا دا ارەكەتتەر. 

64  تارماق   وسى ەرەجەدەگى بەلگىلەمەگە قايشىلىق جاساعان باسقا دا ارەكەتتەر بولىپ، اتموسفەرا، سۋ، توپىراق سياقتى قورشاعان ورتانى لاستاسا، شۋىل شىعارسا، قاتىستى زاڭدارداعى، زاڭ  ەرەجەلەردەگى بەلگىلەمەلەرگە ساي، اۋدان دارەجەلىدەن جوعارى حالىق ۇكىمەتىنىڭ قورشاعان ورتانى قورعاۋعا جاۋاپتى تاراۋى نەمەسە قاتىستى باسقارۋ تاراۋى باسقارۋ قىزمەت ۇقىعىنا ساي جازالايدى. 

65  تارماق  ءار دارەجەلى حالىق ۇكىمەتى جانە ونىڭ قورشاعان ورتانى قورعاۋعا جاۋاپتى تاراۋى مەن باسقا دا قاتىستى تاراۋلار وسى ەرەجەدەگى بەلگىلەمەلەرگە قايشىلىق جاساپ، مىناداي جايتتەردىڭ ءبىرى بولسا، زاڭدا بەلگىلەنگەن باسقارۋ ۇقىق شەگىنە ساي، تىكە جاۋاپتى باسقارۋشى مەن باسقا دا تىكە جاۋاپكەرلىگى بارلارعا زاڭ بويىنشا كۇنا جازادى، اۋىر كۇنا جازادى نەمەسە دارەجەسىن تومەندەتۋ شاراسىن قولدانادى؛ اۋىر زارداپ تۋدىرسا، مىندەتىنەن الىپ تاستاۋ نەمەسە  قىزمەتتەن ايداۋ شاراسىن قولدانادى؛ قىلمىسقا تولعاندارىنىڭ قىلمىستىق ىستەر جاۋاپكەرلىگى زاڭ بويىنشا قۋزاستىرىلادى: 

(1) بەلگىلەمە بويىنشا قورشاعان ورتانى قورعاۋ جوباسىن جاساماسا؛ 

(2) بەلگىلەمە بويىنشا توسىن تۋىلعان قورشاعان ورتا وقيعاسىنا شۇعىل توتەپ بەرۋ جوباسىن جاساماسا، ونى اشىق ۇستاماسا نەمەسە ءوز اكىمشىلىك وڭىرىندە توسىن تۋىلعان قورشاعان ورتا وقيعالارىن بەلگىلەمە بويىنشا ءبىرجاقتى ەتپەسە؛ 

(3) قورشاعان ورتانى قورعاۋ، باقىلاۋ مىندەتىن زاڭ بويىنشا وتەمەۋ سياقتىلار سالدارىنان ورەسكەل قورشاعان ورتا وقيعاسىن تۋدىرسا؛ 

(4) قورشاعان ورتا زاڭىنا قايشىلىق جاساعان ارەكەتتەردى بايقاعاندا، تەكسەرىپ ءبىرجاقتى ەتپەسە؛ 

(5) اۆتونوميالى رايوننىڭ اكىمشىلىك وڭىرىندە ىعىستىرۋى كوپ، لاستاۋى كۇشتى، ەنەرگيانى ەراپايسىز سارىپ ەتەتىن نىسانداردى ەنگىزۋدى قاتاڭ مەڭگەرمەسە، مەملەكەت پەن اۆتونوميالى رايوننىڭ قورشاعان ورتانى قورعاۋ ولشەمىنە ۇيلەسپەيتىن نىسانداردى سالسا؛ 

(6) مەملەكەتتىڭ كاسىپ ساياساتىنا ۇيلەسپەيتىن، سۋدىڭ قورشاعان ورتاسىن ورەسكەل لاستايتىن ءوندىرىس نىساندارىن شەكتى مەرزىم ىشىندە كۇشىنەن قالدىرماسا؛ 

(7) اكىمشىلىك رۇقساتتى، اكىمشىلىك كۇشتەۋدى، اكىمشىلىك جازانى زاڭعا قايشىلىق جاساپ اتقارسا؛ 

(8) جاساعان شەشىمدەرى ەكولوگيالىق قورشاعان ورتا مەن بايلىق جاعىنداعى زاڭدارعا، زاڭ  - ەرەجەلەرگە قايشى بولسا؛ 

(9) زاڭداردا، زاڭ  ەرەجەلەردە بەلگىلەنگەن زاڭعا قايشى باسقا دا ارەكەتتەر.

66  تارماق   اكىمشىلىك جازانى اتقارۋدا زاڭعا قايشى ارەكەتى بار ادامنىڭ بۇرىنعى قالپىنا كەلتىرۋ، شىعىندى تولەۋ سياقتى ازاماتتىق ىستەر جاۋاپكەرلىگىن كۇشىنەن قالدىرۋعا بولمايدى؛ قىلمىسقا تولعاندارىنىڭ قىلمىستىق ىستەر جاۋاپكەرلىگى زاڭ بويىنشا قۋزاستىرىلادى. 

اۋدان دارەجەلىدەن جوعارى حالىق ۇكىمەتىنىڭ قورشاعان ورتانى قورعاۋعا جاۋاپتى تاراۋى قورشاعان ورتا زاڭىنا قايشىلىق جاساۋ ارەكەتىن زاڭ بويىنشا تەكسەرىپ ءبىرجاقتى ەتۋ بارىسىندا، قىلمىس وتكىزۋ كۇمانى بار ەكەنىن بايقاسا، قوعام حاۋىپسىزدىك ورگانىنا نەمەسە حالىق پروكۋراتۋراسىنا دەركەزىندە وتكىزىپ بەرۋى كەرەك. قوعام حاۋىپسىزدىك ورگانى، حالىق پروكۋراتۋراسى قورشاعان ورتانى قورعاۋعا جاۋاپتى تاراۋ وتكىزىپ بەرگەن قورشاعان ورتا جونىندەگى كۇماندى قىلمىس دەلوسىن زاڭ بويىنشا ءبىرجاقتى ەتۋى كەرەك. 

 

التىنشى تاراۋ    قوسىمشا ەرەجە

 

67  تارماق   بۇل ەرەجە 2017  جىلى 1  قاڭتاردان باستاپ اتقارىلادى. 

 

(اۋدارماسىن اۆتونوميالى رايوندىق حالىق قۇرىلتايى تۇراقتى كوميتەتى كەڭسەسىنىڭ زاڭ – ەرەجەلەر اۋدارماسىن قاراپ بەكىتۋ گرۋپپاسى قاراپ بەكىتتى)

 

附件【环境保护条例(哈文).doc已下载
已是首条
下一条:关于《自治州土壤污染防治工作方案》的解读